Georgië & Armenië highlights & hidden gems

Na je vlucht staat de chauffeur je op te wachten in de aankomsthal. Korte transfer naar je kleinschalige hotel in het centrum. De dag erop tijd om centraal Jerevan te verkennen. Dat gaan prima te voet en zo hier en daar een taxi nemen is geen probleem. Begin je rondreis op het centrale Plein van de Republiek (mooie fonteinen), loop langs de 19e -eeuwse opera en bezoek het Cascade complex.

Bibliofielen gaan naar het Matendaran, een museum vol unieke, kleurig versierde Armeense manuscripten. Het wat stoffige historisch museum echter vonden we voor diehards, wij slenterden liever over de overdekte kruiden bazaar en door de mooie binnentuin van de Blauwe moskee en dronken thee met een Lahmajun.

Na het ontbijt korte transfer naar het een half uur buiten Jerevan gelegen Echmiadzin. Dit is het ‘Vaticaan’ van Armenië. De donkere, oeroude kathedraal is de zetel van de Armeens Apostolische paus. Bezoek de schatkamer en slenter door de omliggende parken waar devote gelovigen picknicken. Ben je er op zondag, dan kun je een deel van de mis met het koor meemaken.

Op de weg terug stop je bij Zwartnots, waar de ruïnes van een 7e -eeuwse tempel te bewonderen zijn, en bij het memorial park met zijn 44 meter hoge monument met eeuwige vlam. Zonder meer indrukwekkend.

Vandaag ga je de bergen in. Buiten Jerevan wordt het landschap al snel ruig en wild. Bergbronnen, alpenweiden, herders die hun schapen hoeden, wilde bloemen, je komt hoger en hoger want hier ligt met zijn ca. 4100 m. de hoogste berg van het land, de Aragats. Op de hellingen ligt de ruïne van het middeleeuwse Amberd kasteel.

Je zit gelukkig niet alleen maar in de auto, rond Amberd is er genoeg tijd om de frisse berglucht op te snuiven en het schilderachtige landschap te voet te verkennen. Trek wel goed ingelopen schoenen aan en neem genoeg warme kleding mee.

Ook vandaag is het strategisch gelegen Jerevan nog je uitvalsbasis. ‘s Ochtends bezoek je het in de rotsen uitgehouwen 4e -eeuwse kloostercomplex van Geghard, een UNESCO-erfgoed. Daarna door heuvelachtige landschap naar het dorpje Garni. Stop onderweg even bij de lokale stalletjes waar dorpelingen zelfgemaakte jam, gepekelde groenten, fruit en lekkernijen verkopen.

Garni is een heidense zonnetempel uit de 1e eeuw, prachtig gelegen in het berglandschap. Natuurlijk een wonder van architectuur en heel sfeervol, het maakte zeker net zoveel indruk als de Romeinse tempels in Griekenland of Italië. Daarna gooi je je spieren weer wat los bij een wandeling van ca. 1 uur door de omliggende natuur naar de kloof van Garni bij de Azat rivier.

Op weg naar Zuid-Armenië. De weg voert over de Ararat vlakte, waar je, inderdaad, een mooi uitzicht hebt op de besneeuwde top van Ararat (5137 m). Aan de voet van de Armeense kant van de berg ligt, heel fotogeniek, het klooster Khor Virap, een van de highlights van Armenië.

Na Khor Virap verder naar het wijndorpje Areni en de rode kliffen van het Novarank klooster, een middeleeuws meesterwerk. De hoofdkerk is versierd met mooie bas-reliëfs. Je vervolgt je route naar het prehistorische Karahunj (soort Stonehenge) en over smalle kronkelige bergwegen tot aan Goris. Totale afstand vandaag ca. 260 km, reistijd ca. 4,5 uur.

Goris ligt in een ruig berglandschap aan de Iraans/ Azerbeidzjaanse grens. Het plaatsje met zijn typische stenen huizen en beboomde lanen geeft je een indruk van het harde maar trage leven in de Kaukasus. Wandel door het dorp en proef de zelfgestookte moerbei-wodka. In Tatev pak je de spectaculaire kabelbaan (ca. 6 km, ca. 15,-) over het ravijn van de Vorotan rivier.

Hier staat het 9e-eeuwse Tatev klooster, dé universiteit van middeleeuws Armenië. Na een bezoek over de Selim pas naar een Karavanserai uit de 14e eeuw en de khachkars (gedenkstenen) van Noratus. Je komt langs Sevan, op 1900 m, een van de grootste zoetwatermeren ter wereld en overnacht in een kleinschalige guesthouse in Dilijan. Totale reistijd vandaag ca. 6 uur.

Dilijan, midden in de bossen van het gelijknamige Nationaal Park, was vanwege de ongerepte natuur en zuivere lucht een populair kuuroord bij belangrijke Sovjets. Het gebied wordt ook wel het Klein Zwitserland van Armenië genoemd. Vandaag wandel je door de 19e -eeuwse ambachtsstraat van Dilijan en gaat op weg naar Goshavank en Haghbat, twee andere bijzondere kloosters.

Wellicht ben je, net als wij, langzamerhand toch wat ‘kloostermoe’. Regel dan met de gids meer tijd in de natuur en rijd vandaag direct door naar Georgische grens bij Sadakhlo waar je van auto, chauffeur en gids wisselt voor de rit naar Tbilisi. Totale reisduur vandaag is ca. 5 uur.

Negentiende -eeuwse herenhuizen met hun houten balkons in de smalle straatjes van oud Tbilisi. Maar óók grootse boulevards met prachtige neoklassieke gebouwen. Verscholen 18e -eeuwse zwavelbaden én ultramoderne architectuur die in Rotterdam niet zou misstaan. In het Nationaal Museum (dicht op maandag) kun je een bijzondere goudschat bewonderen.

Pak in ieder geval de kabelbaan naar de heuvels voor een blik over de vallei: een mix van religieuze gebouwen, coole bars, restaurants en hippe hotelketens. Op de heuvels rond de stad staan het standbeeld van Moeder Georgië en Narikala, een kasteel uit de 4e eeuw.

Na Tbilisi de bergen van Georgië in. Eerst naar Mtskheta, de oude hoofdstad en sinds 300 na Chr. een belangrijk religieus centrum. Vanuit het oeroude, intiem aanvoelende Jvari klooster (5e eeuw) heb je uitzicht op de eveneens onder UNESCO-bescherming staande Svetitskhoveli kathedraal, een 11e-eeuws gebouw vol Georgische religieuze pracht en praal.

Via het Ananuri fort bereik je het stadje Kazbegi en het gelijknamige National Park. Erboven zie je de 5054 meter hoge top van de berg Kazbek. De 14e eeuwse Gergeti kerk op een van de flanken zien? Dat betekent een sportieve wandeling van ca. 2 uur en 400 meter hoger. Je overnacht vandaag in een lokaal, kleinschalig familiehotel.

Gori zou een onbetekenend stadje zijn, ware het niet dat Stalin er geboren werd. Naast zijn ouderlijk huis en zijn privé treinwagon staat zijn museum dat de dictator op gepaste wijze de hemel in prijst. Al dan niet overtuigd van zijn goede daden reis je daarna de bronstijd in naar de 3 millennia oude ruïnes van de grottenstad Uplistsikhe. Je bent vandaag ca. 5 uur aan het reizen.

De dag erop naar Vardzia, de overtreffende trap van zo’n stad: een uitgestrekt gangenstelsel verbindt 139 grotten, 409 kamers, 25 wijnkelders (jazeker) en 12 kapellen. De kerk heeft mooie muurschilderingen. In Akhaltsikhe ligt nog een Georgische must-see: het voor veel geld opgeknapte Rabati fort.

Na het ontbijt proef je in het stadspark het tweede exportproduct van Georgië: Kaukasisch mineraalwater. Dat vind je een paar uur later ook ondergronds in de grotten van Prometheus. Een wandeling langs kleurig uitgelichte stalactieten en stalagmieten voert naar watervallen, rivieren en een onderaards meer waar je het bootje naar de uitgang neemt.

Dan komt Kutaisi, de tweede stad van Georgië in zicht. Een fijne plek in de subtropische heuvels om de benen te strekken en de stad en levendige markt op eigen houtje te verkennen. Stap in ieder geval de Bagrati kathedraal binnen om een kaarsje op te steken, wij zochten daarna een gezellig lokaal café op om even los te komen van alle religieuze historie.

Vanochtend via het Gelati klooster naar Tbilisi, waar je de middag vrij hebt. 19e -eeuwse herenhuizen worden afgewisseld door boulevards met neoklassieke gebouwen en ultramoderne architectuur.

De dag erop naar het landgoed en eerste moderne wijnmakerij van Georgië, o.a. bezocht door Alexandre Dumas (die van de 3 musketiers). Strek de benen in de 18 ha. tuinen en parken voor het serieus wijngebeuren begint: in een wijnkelder verderop kun je gaan wijnproeven. Een bijzondere overnachting in de stad Telavi midden in het Kakheti wijngebied.

Wie de reis in Tbilisi beëindigt, reist terug naar deze Georgische hoofdstad. Je hebt dan 2 opties: de sightseeing en de wandel optie. Je kunt vanochtend via het Italiaans aandoende en geheel ommuurde vestingstadje Sighnaghi met zijn klinkerstraatjes en terracotta daken en het Bodbe klooster terugrijden naar Tbilisi. De middag is dan nog vrij voor de laatste shopping.

Wil je na alle autokilometers liever de benen strekken, kies dan voor de route via de halfwoestijn en de grotten van David Gareja, op de grens met Azerbeidzjan. Je bezoekt het Lavra klooster en het voormalige Udabno klooster: een flinke klim beloont met een panoramisch uitzicht. Boven je hoofd hier vliegen de zeldzame Egyptische gier en de keizerarend.

Alweer de laatste dag van je rondreis door de Kaukasus. Per transfer reis je naar de luchthaven van Tbilisi en pak je je terugvlucht naar Amsterdam. Je rondreis Armenië & Georgië zit erop. Wie ook Azerbeidzjan in de route wil opnemen kan de reis met een aantal dagen verlengen.

Reken voor de verlenging op drie dagen extra. Wat je gaat doen? Onder andere naar Sheki en Bakoe. Hier kun je paleizen, moskeeën en boulevards bezichtigen. Wil je hier meer over weten? Vraag je lokale Georgië reisexpert.